می خواهید غمگین نباشید ؟     ۞       اعمال مردم و حوادث عالم     ۞       امتحان های الهی     ۞       حق الناس     ۞      

حیا

43191012683610754297انسان به نيرويى درونى نياز دارد تا افكار ، احساسات و رفتار او را مهار كند و به آنها نظم دهد . اين مفهوم ، در ادبيات دينى ، ذيل عنوان «تقوا» مطرح مى ‏شود .( خود نظم دهی )
يكى از مهم‏ترين عوامل خودنظم‏ دهى كه دين معرّفى مى ‏كند ، «حيا»ست . از ديدگاه اسلام ، حيا در نظام تربيتى انسان از جايگاه والايى برخوردار است .

رسول گرامى اسلام ، خُلق و خوى اسلام را حيا معرّفى كرده  و فرموده است : حيا ، همه دين است .
حيا ، نيرويى است مهار كننده و نظم ‏دهنده كه رفتارهاى روانى و فيزيكى انسان را بر اساس «شرع» و «عُرف» ، تنظيم مى‏ كند
حيا ، نه مبتنى بر ترس است ، نه مبتنى بر طمع ؛ بلكه مبتنى بر احترام به خود يا كرامت انسانى است كه بر اساس آن ، وقتى فرد خود را در حضور شخصى كريم بيابد ، از ارتكاب زشتى‏ ها خوددارى و رفتار خود را تنظيم مى‏ كند . انسان به ميزان كرامتى كه از آن برخوردار است ، شرم دارد كه به زشتى‏ ها آلوده شود و يا از زيبايى‏ ها محروم گردد . پس ، حيا مى ‏تواند در رأس نظام مهاركننده و نظم‏ دهنده انسان قرار گيرد و شايد به همين جهت باشد كه خداوند متعال ، پيش از آن كه مردم را به خوف (ترس) از خود فراخوانَد ، به حيا فراخوانده و فرموده است :

«أَلَمْ يَعْلَم بِأَنَّ اللَّهَ يَرَى» .
آيا [انسان] نمى ‏داند كه خداوند ، او را مى‏ بيند ؟

پیامدهای بی‏ حیایی

۱ . اگر حيا نباشد ، همه كارى جايز است
اگر حيا نباشد ، هيچ كار زشتى ترك نمى‏ شود . حيا ، سدّى است كه مانع ورود زشتى‏ ها و پليدى‏ ها به قلمرو پاك انسانيت مى‏ گردد و نبود آن ، به معناى بى دفاع شدن قلمرو انسانيت است . بى‏ حيايى ، يعنى نبودِ كرامت نفس و عقلانيت و ارزش قائل نشدن براى هيچ كس .
رسول خدا ، در اين باره فرموده است :
لَم يَبقَ مِن أمثالِ الأَنبِياءِ إلاّ قَولُ النّاسِ : إذا لَم تَستَحيِ فَاصنَع ماشِئتَ .
از مثل‏ هاى پيامبران ، چيزى جز اين سخنِ مردم ، باقى نمانده است : «هرگاه شرم نكردى ، هر چه مى‏ خواهى انجام بده» .
۲ . اگر حيا نباشد ، خوبى خواهد مُرد
اگر حيا وجود نداشته باشد ، بساط خير و زيبايى برچيده خواهد شد . به بيان ديگر ، «وا دارندگى به خوبى‏ ها» از ويژگى‏هاى حياست . حال اگر حيا وجود نداشته باشد ، عامل وا دارنده به خوبى‏ ها و ارزش‏ها وجود نخواهد داشت و لذا نيكى و خوبى رخت برخواهد بست . به همين جهت ، امام صادق عليه‏السلام فرموده است كه اگر كسى حيا نداشته باشد ، هيچ اميدى به خير او نيست
۳ . بى‏ حيايى و بدنامى
يكى ديگر از پيامدهاى بى‏ حيايى ، بدنامى است . فرد بى‏ حيا ، آوازه و اعتبار خود را از دست مى‏ دهد و به انسانى بدنام و بى اعتبار ، تبديل مى ‏شود . شخص بى‏ حيا ، از اين كه چه مى‏ گويد و يا چه درباره او مى‏ گويند ، هيچ پروايى ندارد . چنين فردى ارزشى براى خويش قائل نيست و از اين طريق ، خوش‏نامى را كه مهم‏ترين سرمايه انسان است از دست مى‏ دهد . امام على عليه‏السلام فرموده است :
إيّاكَ وفِعلَ القَبيحِ ، فَإِنَّهُ يُقبِحُ ذِكرَكَ ويُكثِرُ وِزرَكَ .
از كار زشت بپرهيز ؛ زيرا تو را بدنام كرده ، گناه تو را زياد مى‏ كند .
۴ . محروميت از لذّت عبادت
امام سجّاد عليه‏السلام ، يكى از علل كسلى (بى‏ حالى) در هنگام نمازگزاردن و عبادت كردن را بى‏ حيايى و كم حيايى مى ‏داند . شخص بى‏ حيا ، به موازات فاصله‏اى كه از ارزش‏ها مى‏ گيرد و به ضدّ ارزش‏ها آلوده مى‏ شود ، از لذّت عبادت و معنويت نيز محروم مى‏ گردد .
من لم يكن له سخاء ولا حياء ، فالموت خير له من الحياة ؛

«كسى كه سخاوت و حيا ندارد ، مرگ براى او بهتر از زندگى است»

منبع: پژوهشی در فرهنگ حیا

افزودن دیدگاه